Mladenovačke varošarije (85)

Ćirin most na Lugu

Između kuće Leke Jovanovića i sledeće kuće je put, odnosno parcela koja je ostavljena za produžetak Grobljanske ulice, koji radnici već decenijama koriste za odlazak u fabrike preko pruge, penzioneri da skrate put do Selters vode, a deca leti do bazena u džakari, na Seltersu ili Kor. banji.

S desne strane ovog puteljka je pomenuta kućica Pavla Lenđelovića, koji je tu i u starosti živeo sa ženom a obilazila ga je najviše ćerka Marica, udata za čuvenog automehaničara Mihela. Marica je imala brata Janka (1924) koji danas živi u Vel. Plani, sestru Katarinu, čiji je sin Darko danas rendgenolog u Kanu, i mlađu braću Dušana i Paju. Maricina i Mihelova ćerka je med. sestra Radica, koja danas živi u Beogradu.

S druge strane ovog puteljka je kuća železničara Miloja Lukovića solunca, vozovođe na ćiri, i žene mu Kosane. Miloje je učestvovao u predratnom železničarskom štrajku, a potomci su mu Buda Šarac, Moma koji je poginuo u partizanima i Milanka, koja je bila sekretar ekonomske škole a udata za Miluna Perišića.

Milankina kćer Nena udata je u Parizu za sina poznatog mladenovačkog muzičara Velje Minića. Sledeća kuća (br. 36) je kuća Đurđa Đurića, podignuta posle oslobođenja. Đura je bio poslovođa u Jugoazbestu, i imao je brata Raku Šustera, koji je živeo niže niz ulicu, i sestru Perku. Danas u toj kući živi Đurina žena Dušanka. Do te kuće je radnja Milana Kamenoresca (Pavić) koji je došao iz Partizana u Mladenovac još 1947. i imao prvu radnju poviše Lovca (koju je otkupio od Radoja Kamenoresca iz Bukovice). Pre četrdesetak godina kupio je plac na sadašnjoj lokaciji od nekog Gavrilovića (koji se odselio u Pančevo), i tu napravio kuću, preselio gater i počeo tu da pravi nadgrobne spomenike (danas se na tom placu pravi nova zgrada).

Đurićeva kuća
Tačno preko puta kapije današnje osnovne škole na br. 46. nalazi se kuća željezničara Radomira Đurića solunca iz Rajkovca, koji je tu kuću kupio 1922. od Hipotekarne banke. Radomir je učestvovao u čuvenom štrajku železničara u Mladenovcu. Nešto starije komšije pamte deda Radomira kako po ceo dan sedi na klupi pored kapije uz obavezno ‘ladno pivo, posmatrajući šta se zbiva na toj uvek prometnoj ulici.

Pričao je kako je na Solunskom frontu hvatao “žive jezike” i kako je za vreme okupacije 1918. dolazio u Mladenovac vozom kao “tajni agent”, vrbovao dobrovoljce i zatim ih tajno sprovodio vozom u Solun. Kuću je nasledio njegov sin Dobrivoje, koga su zvali Pilot jer je pričao priče o jednom crncu, američkom pilotu iz nemačkog logora. Dobrivoje je za vreme Drugog svetskog rata, više puta bežao iz logora u Nemačkoj a u četvrtom pokušaju, skrivajući se improvizovanom skrovištu od dasaka na osovini vagona, konačno stigao kući.

Dobrivoje je tu sa suprugom Cujkom (Angelina), rodom iz Malih Granica, imao kćer i sina (Rade Cujkin) koji i danas tu živi s porodicom. Rade je radio u Elektrošumadiji a supruga mu Vera radi u Domu zdravlja. Njihova ćerka Kaća sa suprugom Sašom imala je reklamnu agenciju a sin Nikola je student i radio je na lokalnoj televiziji.

Pored njih je kuća Velimira Jovanovića, opančara, koji je tu kuću sagradio 1927. godine. Kuću je otkupio vozovođa Vlajko Milić 1930. godine. Vlajko je neko vreme pre rata radio u Mehani zajedno sa svojim kumom Perom Svilenim, a poginuo je pri oslobođenju Mladenovca 1944. u opštoj pometnji kada je gurnut pod voz. Vlajko je imao sina Bana i kćer Zlatiju a danas u toj kući živi njegov unuk.
Na današnjem broju 50. je kuća Živote Lukića, koji je bio tkač u džakari i koji je tu kuću kupio posle rata. Danas mu tu živi sestričina od druge žene.

Sledeću kuću podigao je stolar Tanasije Petrović iz Kovačevca posle Prvog sv. rata. Tanasije je potpisao menicu jednom opančaru i zbog toga propao pa je kuća otišla “na doboš“. Njegovi sinovi Radomir Tasin i Raja uspeli su da je otkupe, tako da i danas u toj kući, i kući poniže nje, žive Petrovići. Raja Petrović je bio poznati mladenovački komunista za vreme rata, koji je streljan 1943. u Malom Požarevcu, a do nedavno je po njemu nosila ime obližnja Grobljanska ulica. Do njih je kuća Milijana Perića (po nadimku Grk) iz Drlupe, šofera u Otpadu, koji je tu kuću sagradio šezdesetih godina posle rata. Na drumu ispred Tasine kuće je ćuprija ispod koje ide kanal duž njegovog dvorišta prema Figuri.

Petkanina kuća
Sledeća je kuća Nikole Pavlovića Petkane koji je bio svašta u životu, i bioskopdžija, i žabar, i švercer satova, prvi diler deviza i što šta drugo. U Cigamali se pamti da je baš na njegovom placu izdahnuo mladenovački heroj Bajtajić koji je ranjen od nadvožnjaka bežao od Nemaca (1941). Do njega na broju 60. je kuća železničara Živadina Miletića iz Sela Mladenovca, koji je kolibu na tom placu prepravio u stambenu zgradu još 1921. godine. Njegov sin takođe železničar, prodao je tu kuću 1981. Pajević Živodragu, radniku džakare, koji je u toj kući bio stanar još od 1941. i evo, sve do danas tu živi s potomcima.

Sledeću kuću (62) sagradili su još 1925. godine Mileta Jovanović iz Sela Mladenovca i žena mu Persa. Mileta je bio ložač na železnici (na ćiri) a kada je 1925. dobio dva sina blizanca, dobio je od železnice (države) veliku nagradu s kojom je započeo da gradi ovu kuću. Imao je tri sina i tri kćeri. Jedna od kćeri Dara je majka Baće Nikolića jednog od posleratnih predsednika opštine Mladenovačke, najstariji sin Pura radio je u Elektrošumadiji, a jedan od blizanaca, Crni, bio je sekretar u Makovici. Danas u toj kući živi njegov sin Dragan Jovanović Džeki (Miletin unuk) s majkom Milicom koja je rođena sestra Dobrivoja Todorovića, frulaša iz Vlaške. Džeki je poznati mladenovački snimatelj koji je 12 godina radio na RTS-u.

Kuću do ove kupio je posle rata Pera Ciganin, od udovice jednog opančara iz Ivanče, i kasnije prodao Slavki koja je radila u privatnoj pekari kod Lovca.

Sledeće su dve kuće Đurića. Prvu je sagradio Radovan Đurić, železničar, i sin Draga koji je bio piljar, a danas tu živi njegov unuk Milijan. Do njega na br. 68, živeo je Dušan Đurić, takođe željezničar, koji je sagradio tu kuću posle Prvog sv. rata, a imao je sina Raku Šustera koji je tu živeo i radio, sina Đuru bravara i kćer Perku koja je radila u Sudu. Danas tu živi Rakina žena Slavka.

Do njih je Mile Jovanović Lala koji je radio u džakari a oženio se još 1941. godine. Žena mu je umrla, a on tu živi s potomcima. A do njega je Olga Žokanka (Nenadović) koja je tu kuću kupila, a radila je u dispanzeru (sin Dragan Komarac). Na današnjem broju 76. živi od 1952. Buda Knežević, trgovac Centroproma iz Jagnjila, u penziji, koji je tu kuću kupio od Ranka Đurđevića, zemljoradnika iz Krsne, koji je pre toga tu kuću kupio od nekog Kovačevčanina. Sledeću kuću, odmah do Crkvenca, sagradio je Miodrag Gajić, kelner iz Kovačevca, oko 1960. na placu koji je kupio od Vite Stevančevića.
Antonija Lazića ekonomija

Zemlja do i poniže Crkvenca, bila je u vlasništvu velikog predratnog mladenovačkog trgovca Antonija Lazića. Tu je on imao svoju ekonomiju, vinograd, štale i obore. Tu je Antonije držao svoje konje i kočije, tu su dolazili njegovi šegrti na rad, a tu je boravio kratko vreme i Antonijev sin Jova kad je bio bolestan. Živeo je u jednoj lepoj plavo-crveno-belo obojenoj kućici usred vinograda do puta. Veliki deo Antonijevog placa zahvata danas spomen-park Crkvenac, i to su 1969. opštinske vlasti poštovale kada su pozvale familiju Lazić na proslavu povodom obnove Crkvenca. Posle rata Živan Radosavljević je deo tog placa otkupio od Antonijevog sina i tu držao goveda i svinje a kasnije plac je kupio Vaskin muž Dragan Ilić i tu držao kožaru (1970-1979).

Odmah posle Crkvenca, prema Bataševu do puta, stoji kuća (ispred koje je kiosk) Duška Glišića, železničara, koji je tu kuću sagradio 1959. na placu koji je kupio od Spasenije, vračare iz Sela Mladenovca.

Duško koji je pre rata imao u Bataševu kolibu, priča da se za vreme okupacije nije moglo proći noću putem pored Crkvenca a da se ne začuje nemačko “halt” iz stražare u Topovskim šupama preko puta. Svako ko je naišao bio je zaustavljan i pretresan. Dalje, posle četiri u novije vreme ozidane kuće, nalazi se kuća Čede Novakovića (od 1957), koji je bio direktor Izgradnje. Njegov sin je Rade Novaković Čedin. Interesantno je da je u toj kući kao mali pet godina stanovao veliki mladenovački fudbaler, poznati Mladenovčanin, Dule Lukić Mošin.

Od Crkvenca do ćuprije na potoku koji preseca kovačevački put, i koji je bio granica između varoši Mladenovac i Kovačevca, bilo je pre rata samo pet kuća. Prva je bila kućica Lenđelević Mice koju je tu za nju, njen otac Janko sagradio još 1931. godine. Sada je na mestu te kućice bakalnica koju drži novi vlasnik te kuće. Malo dalje, preko puta kraja ograde vojske, nalazi se kuća Milana Glišića Bankrota koji je pre vremena otišao u penziju kao žandar još 1930. godine.

Živeo je sa ženom Ružom rodom iz Kovačevca a danas (1998) tu drži poljoprivrednu apoteku njegov praunuk Slavko. Sledeća kuća uz kovačevački put, koja tu stoji još od vremena pre Drugog sv. rata, kuća je Bogoljuba Nikolića iz Dubone, tkačkog majstora u džakari, koji je tu kuću kupio od Vidana kamenoresca (koji tu kuću ozidao za prodaju). Bogoljub je imao tri sina i kćer koji danas žive u Beogradu.

Jedan od sinova poznati Laza Cvrca, bio je urednik na RTS-u i glavni urednik prvog radija i prve televizije u Mladenovcu, a kćer Verica je postala supruga nekadašnjeg sekretara komiteta Tešića.
Na kraju ulice prema Kovačevcu, od pre rata, s leve strane do ćuprije, nalazi se kuća zemljoradnika Tomiše Radosavljevića koji je tu kuću nasledio od oca, a danas (1998) je tu kasapnica Mila Slovenca.

Preko puta s desne strane druma, gde je danas bakalnica “Dukat”, nalazi se kuća Pere Baštovana (Adamovića) koji je pre rata iz svoje bašte snabdevao pola Mladenovca. Imao je dolap za zalivanje bašte koje je okretalo jedno konjče, od koga je Pera na kraju, godine 1946, nesrećno stradao. Sa iste parne strane puta ali bliže kanalu nego drumu, bila je kućica Golubović Pavla Piroćanca koji je došao u kuću Naste Nović i doveo kćer Slavku.

Put za Kovačevac skretao je levo uzbrdo posle ovih kuća, odmah posle ćuprije i pored Bataševske česme. Put za Palanku pre Drugog sv. rata nije postojao dok nije prosečen 1938, do tada se išlo za Palanku preko Kovačevca i Kusatka. Posle rata 1959. ovaj put je asfaltiran.

Ćirin most
Desno od raskrsnice puta za Kovačevac i palanačkog puta, u livadama pored Luga nalazi se ćirin ili “gvozdeni most” na pruzi uskog koloseka koji tu stoji od 1904. godine. ]irin most je po jednoj legendi povezan povezan sa smrću Janka Badžaka. O smrti Janka Badžaka i mestu gde je sahranjen ispredaju se u Mladenovcu razne priče. Najviše se govori, da je Janko streljan pored Serave zajedno sa još dvojicom nesrećnika (jedan od njih, popov sin Boško je tu pronađen).

Vlasnik placa pored Serave na kome je izvršena egzekucija našao je posle Jankovog suđenja u Kasini (5. aprila 1945), plitko zakopanog čoveka pored same vode i s noge koja je virila skinuo je čarapu. Jankova supruga, gospođa Seka potvrdila je da je to Jankova čarapa. Sledećeg dana prolećna bujica je ponela njegovo telo i izbacila kod ćirinog železnog mosta na Lugu, gde su ga njegovi Jagnjilci, po priči, noću sahranili.

Po svedočenju čobanice, koja je u blizini mosta čuvala ovce, tog jutra je osvanuo grob pored mosta na kome je bila iscepana fina košulja, kakvu nose gospoda. Obišao sam to mesto pored bedema na Lugu ispod Keramike, kako mi je označila čobanica (Cujka Luković) i video da je to mesto pored gvozdenog mosta, obraslo danas gustim šibljem. Međutim, po priči tu je Janko ležao plitko zakopan samo nekoliko dana, pa kada su njegovo telo počeli da otkopavaju kučići ponovo su ga njegovi Jagnjilci noću otkopali i sahranili tajno na Vesića groblju u Jagnjilu.

Ali, ni ta priča nije mogla biti proverena, tako da i danas nad nebom od Serave do Čirinog mosta na Lugu lebdi simbolično pitanje i zapitanost u našu prošlost, sadašnjost i budućnost:

Gde je sahranjen Janko Badžak?

Mioljub Uzelac